Φτέρνισμα
Κρυολόγημα
Γρίπη

Φτέρνισμα: Γιατί συμβαίνει, η σημασία και η αντιμετώπιση του

Γιατί φτερνιζόμαστε; Σταματάει η καρδιά μας όταν φτερνιζόμαστε; Τι θα συνέβαινε στους βολβούς των ματιών μας αν φτερνιζόμασταν με τα μάτια ανοιχτά; Υπάρχουν τόσες πολλές ερωτήσεις και τόσα πολλά μυστήρια σχετικά με αυτό το απλό, αλλά πολύ χρήσιμο σωματικό αντανακλαστικό.

Διαβάστε παρακάτω για να μάθετε τα πάντα σχετικά με το φτέρνισμα, συμπεριλαμβανομένων μερικών μύθων που έχουν καταρριφθεί και αποκαλύπτοντας πολλές ακόμα συναρπαστικές αλήθειες και γεγονότα πίσω από το φτέρνισμα.

Γιατί φτερνιζόμαστε;

Το φτέρνισμα είναι μια ξαφνική, ακούσια εξώθηση του αέρα από τους πνεύμονες μέσω της μύτης και του στόματος. Τις περισσότερες φορές προκαλείται από ερεθισμό του ρινικού βλεννογόνου, του ιστού που επικαλύπτει την κοιλότητα στο εσωτερικό της μύτης σας.

Το φτέρνισμα είναι ένα προστατευτικό αντανακλαστικό, που επιτελεί μια κρίσιμη λειτουργία. Ο βασικός σκοπός του φτερνίσματος είναι να βοηθήσει στον καθαρισμό των αεραγωγών όταν ο οργανισμός ανιχνεύσει ένα χημικό ή φυσικό ερεθιστικό παράγοντα, όπως σκόνη, γύρη ή πικάντικα τρόφιμα.

Ωστόσο, δεν είναι όλες τις φορές τόσο απλό. Δυστυχώς, το φτέρνισμα αποτελεί επίσης τον πιο ισχυρό τρόπο με τον οποίο μπορούμε να μεταδώσουμε μια λοίμωξη του αναπνευστικού. Με ένα μόνο φτέρνισμα μπορούν να παραχθούν περίπου 20.000 σταγονίδια με ιϊκό φορτίο και περίπου 100.000 μικρόβια που μπορούν να παραμείνουν στον αέρα έως ότου τα εισπνεύσει ένα άλλο άτομο. Αυτό σημαίνει περίπου 6,66 φορές περισσότερα σταγονίδια σε σύγκριση με τον βήχα.

Παρόλο που έχει αναγνωριστεί ιατρικώς από την εποχή του Ιπποκράτη (460-370 π.Χ.), εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά μυστήρια γύρω από το φτέρνισμα που πρέπει να διαλευκάνουν οι επιστήμονες.

Για παράδειγμα, οι ακριβείς νευρώνες ή οι ακριβείς μοριακές οδοί που ευθύνονται για το φτέρνισμα εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο συνεχούς έρευνας. Ο λόγος για τον οποίο κλείνουμε τα μάτια μας όταν φτερνιζόμαστε εξακολουθεί να παραμένει αδιευκρίνιστος. Επιπλέον, οι μηχανισμοί πίσω από ορισμένες αιτίες του φτερνίσματος, όπως το έντονο φως, δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί.

Τι προκαλεί το φτέρνισμα;

Οι πιο συχνές αιτίες του φτερνίσματος είναι οι εξής:

Αλλεργίες σε: γύρη, μούχλα, τρίχωμα, σκόνη
Κρυολογήματα ή γρίπη
Ερεθιστικοί παράγοντες όπως σκόνη, ατμοσφαιρική ρύπανση, ξηρός αέρας, πικάντικα τρόφιμα, ορισμένα φάρμακα ή πούδρες

Στους άλλους παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν φτέρνισμα περιλαμβάνονται οι εξής:

Έντονο φως
Ασαφή ψυχολογικά αίτια (σε αυτές τις περιπτώσεις το φτέρνισμα ονομάζεται «ψυχογενές»)

Πώς σταματάει ένα φτέρνισμα;

Οι μέθοδοι για να σταματήσετε ένα φτέρνισμα εξαρτώνται από την αιτία. Για παράδειγμα, εάν το φτέρνισμα οφείλεται σε κρυολόγημα ή γρίπη, τότε θα πρέπει να υποχωρήσει όταν αναρρώσετε από το κρυολόγημα.

Η ρινική καταρροή και το φτέρνισμα επίσης αποτελούν συχνά συμπτώματα αλλεργιών. Η αποφυγή του ερεθιστικού παράγοντα που σας κάνει να φτερνίζεστε είναι ο καλύτερος τρόπος για να σταματήσετε το φτέρνισμα σε αυτή την περίπτωση.

Μερικές συμβουλές για την αποφυγή ορισμένων κοινών αλλεργιογόνων ή ερεθιστικών παραγόντων είναι οι ακόλουθες:

Αποφυγή κατοικίδιων ζώων (ή το συχνό καθάρισμα με ηλεκτρική σκούπα) για τον περιορισμό της έκθεσης στο τρίχωμα των ζώων
Χρήση φίλτρων αέρα για να κρατήσετε τη γύρη μακριά από τον αέρα που αναπνέετε
Πλύσιμο των ρούχων σας σε θερμοκρασία τουλάχιστον 54°C για να απαλλαγείτε από τα ακάρεα της σκόνης
Αποφυγή της διαμονής σε σπίτια με μούχλα
Συχνή αντικατάσταση των φίλτρων των θερμαντικών συσκεύων/ κλιματισμού

Τι συμβαίνει αν σταματήσετε το φτέρνισμα;

Από την άλλη θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι παρόλο που το φτέρνισμα είναι ένα συχνό και συνηθισμένο φαινόμενο, υπάρχει πολλή δύναμη συσσωρευμένη σε ένα μόνο φτέρνισμα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, κατά τη διάρκεια ενός φτερνίσματος, ο αέρας εξωθείται από τους πνεύμονες με ταχύτητα 150–160 km/h. Όταν φτερνίζεστε, οι μύες του θώρακα, οι κοιλιακοί μύες και οι μύες του προσώπου συσπώνται ταυτόχρονα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μερικοί άνθρωποι μπορεί να διαπιστώσουν ότι το φτέρνισμα προκαλεί πόνο ή, σε ορισμένες πολύ σπάνιες περιπτώσεις, πιο σοβαρούς τραυματισμούς.

Ως εκ τούτου, η προσπάθεια να σταματήσετε αυτό το ισχυρό αντανακλαστικό, είτε κλείνοντας τη μύτη είτε κλείνοντας το στόμα σας, δεν είναι καλή ιδέα.

Ο κίνδυνος των ακόλουθων επιπλοκών είναι χαμηλός, αλλά πιθανός:

Απώλεια ακοής
Βλάβη μέσου και έσω ωτός
Ρήξη τυμπάνου
Ίλιγγος
Τραυματισμός του διαφράγματος
Ρήξη ή εξασθένιση του τοιχώματος των αιμοφόρων αγγείων

Οι ειδικοί εξηγούν ότι το σταμάτημα του φτερνίσματος μπορεί να προκαλέσει προβλήματα ακοής επειδή ο πεπιεσμένος αέρας που πρέπει να εξέλθει κατά τη διάρκεια ενός φτερνίσματος διοχετεύεται πίσω μέσω της ευσταχιανής σάλπιγγας στο μέσο αυτί.

Να συμβουλεύεστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για κάθε κατάσταση ή σύμπτωμα που μπορεί να παρατηρηθεί

Συχνές Ερωτήσεις

Τι συμβαίνει όταν φτερνιζόμαστε με τα μάτια ανοιχτά;

Εν συντομία, τίποτα. Οι άνθρωποι τείνουν να κλείνουν τα μάτια τους όταν φτερνίζονται, λόγω του λεγόμενου «αυτόνομου αντανακλαστικού» — δηλαδή μιας μη συνειδητής κίνησης που κάνουμε ως αντίδραση σε ένα ερέθισμα. Δεν γνωρίζουμε ακόμη τι προκαλεί αυτό το αντανακλαστικό, αλλά ορισμένοι επιστήμονες εικάζουν ότι είναι πρόκειται για προστατευτικό αντανακλαστικό, προκειμένου να προστατεύσουν τα μάτια από τους ερεθιστικούς παράγοντες που προκάλεσαν το φτέρνισμα.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους επιστήμονες είναι απολύτως εφικτό να φτερνιστείτε με τα μάτια ανοιχτά χωρίς αρνητικές συνέπειες για την υγεία. Ο πανάρχαιος μύθος ότι το φτέρνισμα με τα μάτια ανοιχτά μπορεί να κάνει τους βολβούς των ματιών να πεταχτούν έξω είναι ακριβώς αυτό — μύθος.

Στη χειρότερη περίπτωση, η αυξημένη πίεση από το φτέρνισμα θα μπορούσε να προκαλέσει ρήξη των πλέον μικροσκοπικών αιμοφόρων αγγείων του σώματος. Ωστόσο, αυτό δεν είναι επικίνδυνο.

Σταματάει η καρδιά όταν φτερνιζόμαστε;

Όχι, η καρδιά μας δεν σταματάει όταν φτερνιζόμαστε.

Όταν φτερνίζεστε, οι μύες του θώρακα, της κοιλιακής χώρας και του προσώπου συσπώνται ταυτόχρονα για να απομακρύνουν τον αέρα από τους πνεύμονές. Όταν η πίεση του αέρα στον θώρακα αυξάνεται, επηρεάζει επίσης τη ροή του αίματος, η οποία με τη σειρά της μπορεί να προκαλέσει στιγμιαία αλλαγή του καρδιακού σας ρυθμού.

Ορισμένοι ειδικοί θεωρούν ότι αυτή η σύντομη αίσθηση μπορεί να οδήγησε στην εξάπλωση του μύθου ότι η καρδιά σταματά κατά τη διάρκεια του φτερνίσματος.

Τι λέτε όταν κάποιος φτερνίζεται;

Σε όλο τον κόσμο, οι άνθρωποι έχουν ελαφρώς διαφορετικές, αλλά σχετικά παρόμοιες αντιδράσεις όταν ένα άτομο φτερνίζεται. Για παράδειγμα:

Στα αγγλικά, οι άνθρωποι λένε «Bless you» (Με τις υγείες σου) ή «God bless you» (Ο Θεός να σε έχει καλά).
Στα γερμανικά, λένε «Gesundheit» (Υγεία), που είναι ένας τρόπος να ευχηθούμε σε κάποιον να είναι καλά στην υγεία του.
Στα ιταλικά, οι άνθρωποι λένε «Salute» (Υγεία), που είναι επίσης ένας τρόπος να ευχηθούμε σε κάποιον να είναι καλά στην υγεία του.
Στα Ινδουιστικά – οι άνθρωποι λένε «Live!» (Ζήσε) στο άτομο που φτερνίζεται και εκείνο με τη σειρά του απαντάει «With you!» (Με εσένα).

Ιστορικά, αυτές οι καλές ευχές μπορούν όλες να αναχθούν στην κοινή δεισιδαιμονία ότι το φτέρνισμα σας εκθέτει σε κακά πνεύματα ή κίνδυνο.

Είναι το φτέρνισμα σύμπτωμα της COVID;

Ναι, η ρινική καταρροή και το φτέρνισμα μπορεί να είναι συμπτώματα λοίμωξης από τη νεότερη παραλλαγή Όμικρον του ιού που προκαλεί την COVID-19. Τα άλλα κύρια συμπτώματα αυτής της λοίμωξης είναι: