Βήχας
Αιτίες Βήχα
Αντιμετώπιση Βήχα

Βήχας: Τι είναι, ποιες είναι οι αιτίες του και πώς Σταματάει

Γιατί βήχουμε και τι συμβαίνει στον οργανισμό κατά τη διάρκεια του βήχα;

Καταρχάς, ο βήχας είναι μια εντυπωσιακή και έντονη διαδικασία που βοηθά τον οργανισμό να απομακρύνει τα μικρόβια με ταχύτητα σχεδόν 80 χιλιομέτρων την ώρα. Αλλά είναι πολλά περισσότερα από αυτό.

Διαβάστε παρακάτω για να μάθετε περισσότερα ενδιαφέροντα στοιχεία για τον βήχα, συμπεριλαμβανομένης της επιστήμης πίσω από αυτόν, πώς ακριβώς επηρεάζεται ο βήχας από μία ασθένεια, μερικές συμβουλές αντιμετώπισης για το πώς να τον σταματήσετε και πολλά άλλα.

Γιατί βήχουμε, σύμφωνα με την επιστήμη;

Όπως επισημαίνει η Αμερικανική Πνευμονολογική Εταιρεία, ο βήχας είναι ένα προστατευτικό αντανακλαστικό και μια φυσιολογική και σημαντική λειτουργία του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Είναι ο τρόπος με τον οποίον ο οργανισμός μας διώχνει τους ξένους «εισβολείς», όπως οι ρύποι, η γύρη, ο καπνός του τσιγάρου, η σκόνη και άλλοι ερεθιστικοί παράγοντες.

Παρόλα αυτά, πίσω από έναν απλό βήχα κρύβεται μια περίπλοκη και εντυπωσιακή διαδικασία.

Ας την αναλύσουμε...

Τι συμβαίνει στον οργανισμό σας όταν βήχετε;

Ο λαιμός και οι αεραγωγοί μας έχουν σε όλος το μήκος τους υποδοχείς του βήχα. Οι αεραγωγοί επίσης καλύπτονται από ένα λεπτό στρώμα βλέννας (το οποίο αποτελεί ακόμη ένα προστατευτικό φράγμα στην πορεία των μικροβίων).

Όταν εισπνέουμε φυσικούς ή συνθετικούς/χημικούς ερεθιστικούς παράγοντες στους αεραγωγούς μας, οι υποδοχείς του βήχα τους αναγνωρίζουν.

Στη συνέχεια, οι υποδοχείς του βήχα στέλνουν ένα σήμα στο «κέντρο του βήχα» στον εγκέφαλο, πυροδοτώντας το αντανακλαστικό του βήχα.

Αυτό το αντανακλαστικό συνίσταται στη συντονισμένη προσπάθεια του διαφράγματος, του κοιλιακού τοιχώματος και των κοιλιακών μυών να εισπνεύσουν γρήγορα και στη συνέχεια να ωθήσουν προς τα έξω αυτούς τους ερεθιστικούς παράγοντες με ταχύτητα που φτάνει τα 80 χιλιόμετρα την ώρα. Αυτή είναι μια πραγματικά ομαδική δουλειά.

Γιατί βήχουμε όταν είμαστε άρρωστοι;

Όταν είμαστε άρρωστοι, ο μηχανισμός που προκαλεί τον βήχα εξαρτάται από την ασθένεια που προκαλεί αυτόν καθαυτόν τον βήχα.
Για παράδειγμα, οι πιο συχνές αιτίες οξέος βήχα (δηλαδή βραχυχρόνιου βήχα με διάρκεια 3 εβδομάδες ή λιγότερο) είναι οι εξής:

Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος: Αυτές προκαλούνται κυρίως από έναν ιό, όπως στην περίπτωση του κοινού κρυολογήματος ή της γρίπης.
Οξεία βρογχίτιδα: Πρόκειται για λοίμωξη του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος που συνήθως οφείλεται σε ιό ή βακτήριο.

Στις λοιμώξεις της αναπνευστικής οδού, οι αεραγωγοί αναπτύσσουν φλεγμονή. Η ανοσολογική απόκριση του οργανισμού καθιστά τους αεραγωγούς υπεραντιδραστικούς σε ερεθιστικούς παράγοντες. Αυτό, με τη σειρά του, προκαλεί τον βήχα. Εάν σε αυτό συμπεριλάβετε την υπερβολική έκκριση βλέννας, έχετε τον τέλειο συνδυασμό ερεθιστικών παραγόντων που είναι βέβαιο ότι θα σας κρατήσει ξύπνιους τη νύχτα.

Στην περίπτωση της COVID-19, ο ξηρός βήχας αποτελεί τυπικό σύμπτωμα. Ο βήχας στην COVID μπορεί επίσης σε ορισμένα άτομα να είναι παραγωγικός (με παραγωγή βλέννας). Όπως και με άλλες λοιμώξεις του αναπνευστικού, σε περιπτώσεις COVID ο βήχας εμφανίζεται επίσης λόγω ερεθισμού των αεραγωγών.

Πώς άλλες κοινές αιτίες πυροδοτούν το βήχα

Άλλες κοινές αιτίες που προκαλούν βήχα περιλαμβάνουν:

Φλεγμονή των παραρρίνιων κόλπων (οξεία παραρρινοκολπίτιδα): Σε αυτή την περίπτωση ο βήχας προκαλείται από υπερβολική βλέννα, η οποία συσσωρεύεται λόγω φλεγμονής της επένδυσης στο εσωτερικό των παραρρίνιων κόλπων.
Κοκκύτης: Πρόκειται για λοίμωξη της αναπνευστικής οδού από ένα βακτήριο που ονομάζεται αιμόφιλος του κοκκύτη (Bordetella pertussis). Τα βακτήρια προσκολλώνται στους κροσσούς (μικρές δομές που μοιάζουν με τριχίδια) στο εσωτερικό των αεραγωγών, απελευθερώνοντας τοξίνες, καταστρέφοντας τους κροσσούς και προκαλώντας οίδημα και φλεγμονή των αεραγωγών.
Πυρετός εκ χόρτου (αλλεργική ρινίτιδα): Περιβαλλοντικά αλλεργιογόνα, όπως η γύρη, η σκόνη, το τρίχωμα των κατοικίδιων και η μούχλα ερεθίζουν την επένδυση στο εσωτερικό της ρινικής κοιλότητας. Αυτό οδηγεί σε υπερβολική έκκριση βλέννας. Στη συνέχεια, αυτή η υπερβολική ποσότητα βλέννας προκαλεί οπισθορρινική καταρροή, η οποία ερεθίζει τον λαιμό και προκαλεί βήχα.
Άσθμα: Σε αυτή την πάθηση, το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού αντιδρά υπερβολικά σε περιβαλλοντικούς παράγοντες. Αυτό προκαλεί φλεγμονή και υπερβολική έκκριση βλέννας, στενεύοντας τους αεραγωγούς και εμποδίζοντας τη ροή του αέρα στους πνεύμονες. Αυτό προκαλεί βήχα.
Παροξύνσεις ΧΑΠ: Στις παροξύνσεις της ΧΑΠ, ορισμένα μέρη των πνευμόνων εμφανίζουν φλεγμονή, οι αεραγωγοί στενεύουν και οι πνεύμονες δεν λειτουργούν το ίδιο καλά. Αυτό οδηγεί στη συσσώρευση παχύρρευστης βλέννας στους μικροσκοπικούς σωληνίσκους και στους θύλακες αέρα των πνευμόνων, η οποία προκαλεί βήχα.
Καρδιακή ανεπάρκεια: Σε αυτή την πάθηση, η καρδιά δεν μπορεί να αντλήσει το αίμα όσο αποτελεσματικά θα έπρεπε. Αυτό οδηγεί στη συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες, ερεθίζοντάς τους και προκαλώντας βήχα.
Πνευμονία: Όταν προκαλείται από ιό, η πνευμονία οδηγεί σε φλεγμονή και ερεθισμό των αεραγωγών. Όταν προκαλείται από βακτήριο, η πνευμονία αυξάνει επίσης την έκκριση βλέννας και πύου, γεγονός που ερεθίζει περαιτέρω τους πνεύμονες. Αυτά προκαλούν τον βήχα στην πνευμονία.

Πότε είναι σοβαρός ο βήχας;

Οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος σπάνια προκαλούν επιπλοκές και συνήθως υποχωρούν από μόνες τους. Ο οξύς βήχας υποχωρεί μετά από 3 εβδομάδες. Ο βήχας που διαρκεί περισσότερο από αυτό, μεταξύ 3 και 8 εβδομάδων, θεωρείται υποξύς. Στο τέλος και ο υποξύς βήχας υποχωρεί από μόνος του.

Θα πρέπει να επισκεφτείτε γιατρό για τον βήχα σας εάν:

Έχετε επίσης πολύ υψηλό πυρετό
Τα συμπτώματά σας είναι σοβαρά, ή έχουν επιδεινωθεί
Έχετε πόνο στον θώρακα, δύσπνοια ή καταβάλλετε προσπάθεια για να αναπνεύσετε
‘Έχετε επίσης πονοκεφάλους και υπνηλία
‘Έχετε βήχα με βλέννα που είναι κιτρινοπράσινη ή περιέχει αίμα
Ο βήχας συνοδεύεται από συριγμό, είναι παροξυσμικός ή ακούγεται σαν «γαύγισμα»

Θα πρέπει επίσης να επισκεφτείτε γιατρό εάν:

Έχετε μια χρόνια πάθηση, όπως η ΧΑΠ
Ο βήχας σας έχει διαρκέσει αρκετές εβδομάδες υποδηλώνοντας την παρουσία μιας νέας χρόνιας πάθησης
Ανησυχείτε για τον βήχα σας

Πώς να σταματήσω τον βήχα;

Υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να ανακουφίσετε τον ξηρό βήχα:

Πιείτε ζεστά ροφήματα, κατά προτίμηση με μέλι και λεμόνι
Πιείτε μικρές γουλιές ζεστών ροφημάτων ή νερού όταν αισθάνεστε ότι πρόκειται να βήξετε
Καταναλώστε μια παστίλια

Για τον υγρό ή παραγωγικό βήχα, μπορείτε να δοκιμάσετε διάφορα πράγματα που βοηθούν να απαλλαγείτε από τη βλέννα, όπως να εισπνεύσετε ζεστό ατμό ή να ξαπλώσετε στο πλάι για να βοηθήσετε στην απομάκρυνση της βλέννας από τον λαιμό σας.

Μιλήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας σχετικά με άλλες θεραπευτικές επιλογές, όπως μη συνταγογραφούμενα φάρμακα και σιρόπια για τον βήχα.

Να συμβουλεύεστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για κάθε κατάσταση ή σύμπτωμα που μπορεί να παρατηρηθεί

Συχνές Ερωτήσεις

Γιατί βήχουμε περισσότερο τη νύχτα

Πολλές μορφές βήχα τείνουν να επιδεινώνονται τη νύχτα, διακόπτοντας τον πολύτιμο ύπνο μας. Αυτό συμβαίνει επειδή όταν είστε ξαπλωμένοι ανάσκελα, η ενοχλητική βλέννα από τον λαιμό και τη μύτη ρέει στο πίσω μέρος του λαιμού, προκαλώντας ακόμη περισσότερο ερεθισμό. Ο βήχας του άσθματος μπορεί επίσης να επιδεινωθεί τη νύχτα, επειδή οι αεραγωγοί είναι πιο ευαίσθητοι και ευερέθιστοι τη νύχτα.

Είναι καλύτερο να βήξετε ή να συγκρατήσετε τον βήχα;

Ο βήχας σε δημόσιο χώρο μπορεί να σας κάνει να αισθανθείτε άβολα ή ότι όλοι σας κοιτούν και, επομένως, μπορεί να μπείτε στον πειρασμό να συγκρατήσετε τον βήχα. Ωστόσο, δεν πρέπει να καταπιέζετε τον βήχα σε υπερβολικό βαθμό. Ο βήχας είναι ένα χρήσιμο, προστατευτικό αντανακλαστικό που σας βοηθά να απαλλαγείτε από βλαβερές ουσίες και ερεθιστικούς παράγοντες. Μπορεί επίσης να βοηθήσει στην απομάκρυνση της βλέννας, η οποία σε βαριές περιπτώσεις βήχα, θα μπορούσε ακόμη και να δυσκολέψει την αναπνοή.

Παρόλα αυτά, εάν αισθανθείτε την ανάγκη να βήξετε δημόσια, θα πρέπει να καλύψετε το στόμα σας και να προστατεύσετε τους άλλους από τα ίδια επιβλαβή βακτήρια και τους ιούς. Φυσικά και μπορείτε να βήξετε, αλλά προστατέψτε τους άλλους από τα σταγονίδια.

Μπορούν οι αλλεργίες να προκαλέσουν βήχα;

Ναι, μπορούν. Η αλλεργική ρινίτιδα, ή πυρετός εκ χόρτου, είναι μια από τις συχνές αιτίες βήχα. Στην αλλεργική ρινίτιδα, περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η γύρη, η σκόνη, το τρίχωμα των κατοικίδιων και η μούχλα, ερεθίζουν την επένδυση στο εσωτερικό της ρινικής κοιλότητας, οδηγώντας σε υπερβολική έκκριση βλέννας. Αυτή προκαλεί οπισθορρινική καταρροή, η οποία ερεθίζει τον λαιμό και προκαλεί βήχα.